Interview Arjan Linker, artist-in-residence Grachtenfestival

The originally Drenthe composer, trombonist, arranger, and improviser Arjan Linker, trained at the Amsterdam Conservatory, stands out for his broad palette of musical expressions, from early classical to improvisation with electronics. His focus in recent years has shifted to solo performances and Indian classical music. Last year, at the age of 25, he received the Grachtenfestival Prize and the Buma Classical Award. This summer, he will be the centerpiece of the Grachtenfestival, for which he composed new work on commission, to be performed by cellist Stefano Bruno (solo) and the Grachtenfestival Ensemble. Read our interview now in Dutch below.

De van oorsprong Drentse componist, trombonist, arrangeur en improvisator Arjan Linker, opgeleid aan het Conservatorium van Amsterdam, valt op door zijn brede palet aan muzikale uitingen, van vroeg-klassiek tot improvisatie met elektronica. Zijn focus is de laatste jaren komen te liggen op solo-optredens en de Indiase klassieke muziek. Vorig jaar ontving hij, toen 25 jaar oud, de Grachtenfestivalprijs en de Buma Classical Award. Deze zomer staat hij centraal tijdens het Grachtenfestival, waarvoor hij in opdracht nieuw werk componeerde, dat uitgevoerd zal worden door cellist Stefano Bruno (solo) en het Grachtenfestival Ensemble.

Je bent trombonist en componist, zowel opgeleid in Indiaas als Westers klassiek. Is het voor jou als maker mogelijk om niet in genres te denken, of hanteer jij wel een duidelijke scheiding?

‘Ik denk dat de ontmoeting van deze genres ontzettend mooi is en zie mezelf zeker actief op deze grens, en tegelijkertijd merk ik dat dit iets is wat het beste onbewust kan ontstaan. Als ik aan muziek werk, heb ik voor mezelf meestal duidelijk vanuit welke achtergrond ik vertrek, om dan tijdens en na het proces te zien dat die scheiding soms vervaagt. Ik geloof er sterk in dat wanneer ik mezelf weet te voeden met verschillende inspiraties, dat ook altijd in mijn output te vinden zal zijn.’

Je verdiepte je in de Indiase klassiek muziek. Zie je dat als een toevoeging of heeft het je creativiteit op zijn kop gezet?

‘Het heeft mijn hele leven totaal op zijn kop gezet en ik ben ervan overtuigd dat mijn pad zonder de Indiase muziek heel anders was geweest. Omdat ik nu veel tijd doorbreng in India, verandert het mijn wereldbeeld en inspiratie buiten de muziek. En heel concreet vond ik binnen de muziek met raga een theorie op het gebied van melodie, iets dat we in onze cultuur nauwelijks hebben. Daarnaast hebben verschillende meestermusici in de Indiase muziek mij laten zien wat muzikantschap kan zijn: als je je hele leven geeft aan een relatief klein repertoire, kunnen er bijzondere dingen gebeuren. Ik heb musici dingen horen spelen waarvan ik dacht dat ze onmogelijk zouden zijn, echte muzikale wonderen! Dat heeft me ertoe bewogen mijn hele leven te geven aan de Indiase muziek, wat op dit moment tot een leuk en mooi resultaat leidt, maar de weg richting dat speciale muzikantschap is voor mij het allerbelangrijkst.’

‘Ik heb musici dingen horen spelen waarvan ik dacht dat ze onmogelijk zouden zijn, echte muzikale wonderen!’

Veel creativiteit

Kun je het creatieve proces beschrijven dat start bij de vraag of je wilt componeren als artist-in-residence, zoals nu voor het Grachtenfestival 2026?

‘Het mooie van een residency bij een festival is dat je nog nergens aan gebonden bent, en je dus kan beginnen bij de vraag: wat wil ik maken? De afgelopen tijd maakte ik veel groot werk in opdracht van orkesten en ensembles. Deze residency gaf me de kans om te werken aan iets kleiners: een werk voor één instrument. Muzikaal gezien wilde ik ook graag iets nieuws proberen: sinds twee jaar baseer ik al mijn composities op Indiase raga’s, die vaak in elkaar overvloeien of met elkaar de dialoog aangaan. Dat gebeurt in de Indiase muziek niet vaak. Daar ligt de focus meestal op één raga, wat veel creativiteit vraagt. Dat werd mijn muzikale uitdaging. Aangezien de première ‘s middags plaatsvindt, koos ik een middagrage en ging ik vanuit daar componeren.’ 

Voor wie niet thuis is in de Indiase tradities is het misschien niet meteen duidelijk wat je bedoelt met ‘de mysterieuze late middagraga Patdeep’ die je noemt in het persbericht van het Grachtenfestival. Wat moet de luisteraar weten om jouw opdrachtwerk op zijn waarde te schatten?

‘Een raga is een fascinerend melodisch concept, dat voortkomt uit een aantal regels: een set noten waarin een hiërarchie en volgorde zit, een aantal belangrijke zinnen, een tijd op de dag en veel meer. Indiase musici verkennen al duizenden jaren wat voor moois er binnen deze regels schuilgaat en leveren dit over aan de volgende generatie. Over tijd ontstaat op deze manier een raga met een eigen kleur en prachtige melodische combinaties. Raag Patdeep is een raga voor de late middag, die – in mijn interpretatie – zachte kleuren combineert met iets fel glimmends. Dit zorgt voor een nostalgische en geheimzinnige sfeer, die ik fascinerend vind.’ 

Helemaal op één balk

Je hebt gekozen om dit stuk te schrijven voor cellist Stefano Bruno. Was dit ook gebeurd als je de Indiase raga’s niet zo in je had opgenomen, de laatste jaren?

‘Ik denk het niet! Het schrijven voor één instrument heb ik altijd het moeilijkst gevonden wat er is. Je kan namelijk minder gebruikmaken van harmonie en instrumentatie en moet ijzersterke melodie en ritme kunnen schrijven. Indiase muziek heeft me hierbij geholpen: deze muziek speel je meestal solo, harmonie speelt nauwelijks een rol en melodie en ritme zijn hoog ontwikkeld. Zo gaf mijn studie in Indiase muziek me de inspiratie en tools om deze uitdaging voor het eerst in acht jaar weer aan te gaan!’

Het solostuk voor cello wordt bewerkt voor het Grachtenfestival Ensemble. Ik heb het vermoeden dat je dat minder een uitdaging vindt dan het solostuk zelf.

‘Grappig genoeg past deze bewerking van het solostuk perfect in de werkwijze waarin ik de afgelopen jaren componeer. Als ik bijvoorbeeld een stuk maak voor orkest, begin ik met een schets van het hele stuk, helemaal op één balk (een soort klavieruittreksel, maar dan nóg minimaler). Dit helpt me om een sterke melodische rode draad te maken, die ik daarna uitwerk met andere muzikale lagen en instrumentatie. Voor het Grachtenfestival Ensemble gebruik ik het solowerk als schets en gebruik ik de extra mogelijkheden in instrumentatie en harmonie om de muzikale boodschap uit te vergroten. De uitdaging hierbij is uiteraard dat de grotere bezetting ‘gerechtvaardigd’ wordt, dat het stuk niet voelt als een bewerking, maar echt een eigen kleur heeft.’ 

Completer oeuvre

Als componist/zzp’er is er altijd een zakelijk aspect dat je laat meewegen. Kun je iets zeggen over de business achter deze boeking? De afweging tijdsinvestering versus geld, bijvoorbeeld. Speelt zichtbaarheid ook een rol?

‘Deze opdracht is eigenlijk op alle vlakken van waarde voor me, waar ik natuurlijk ook op aan kon sturen omdat ik carte blanche had. Allereerst is de opdracht fair practice ingericht en is de vergoeding dus voldoende om mijn tijdsinvestering te dekken. Maar voor mij misschien het allerbelangrijkste is dat het stuk mijn oeuvre completer maakt. Ik krijg vrij vaak de vraag of ik een solowerk heb dat gebaseerd is op Indiase muziek. Ik had tot nu toe niets. Dit stuk, waarvan ik denk dat het ook mooi zou werken op viool en altviool, heeft veel potentieel om meer gespeeld te gaan worden. Daarnaast is er het muzikale aspect wat mij een stukje verder helpt in mijn ontwikkeling, en niet onbelangrijk: de uitvoerder. Stefano Bruno is een fantastische cellist die ik tot nu nog niet kende en deze opdracht geeft mij de gelegenheid nauw met hem samen te werken, van hem te leren en mijn netwerk te vergroten.’

Wat heeft 2026 verder voor je in petto?

‘Mijn grote project voor dit jaar is een stuk waarin alles samenkomt: Indiase muziek, westerse muziek, componeren én spelen. Ik ga namelijk in 2027 op tournee met het Nederlands Blazers Ensemble en mijn goeroe Ustad Sabir Khan. Voor de tournee schrijf ik een groot nieuw sarangiconcert, van zo’n 40 minuten. Een nieuwe stap in mijn componeren, waarin ik ga proberen musici met compleet verschillende muzikale ‘opvoedingen’ helemaal in hun kracht samen te laten spelen. Ik denk dat het een uniek stuk kan worden. In het verleden zijn af en toe pogingen gedaan deze werelden samen te brengen, maar wat mij betreft nog nooit met succes, omdat de componisten niet genoeg thuis waren in beide tradities. Ik denk dat ik de eerste componist zou kunnen zijn die beide muzikale talen voldoende spreekt om een ‘vertaler’ te kunnen zijn en beide werelden een intense dialoog te laten hebben. Een grote uitdaging die ik met veel plezier aanga!’

Arjan Linker tijdens Grachtenfestival 2026

Tekst door Mark van Schaick